Een inventarisatie naar knelpunten en ‘best practices’
Plexus heeft in opdracht van GGZ Nederland een inventarisatie gemaakt van de knelpunten in de bekostiging van trajecten van mensen met ernstige psychische aandoeningen en naar ‘best practices’ hoe ketenbekostiging kan worden georganiseerd.
Achtergrond
Het platform herstel en burgerschap is een samenwerkingsproject tussen ggz-, maatschappelijke-, en cliëntenorganisaties, gemeenten en zorgverzekeraars om mensen met een ernstige psychische aandoening te ondersteunen in hun rol als burger. Het invullen van deze rol betekent dat er zorg en ondersteuning nodig is op verschillende levensgebieden, zoals psychische en lichamelijke gezondheid, zingeving, sociale contacten, wonen, dagbesteding, werken en leren. Deze zorg en ondersteuning worden geleverd door verschillende partijen en bekostigd vanuit meerdere bekostigingsbronnen. Eén van de doelstellingen om de samenhang in de zorg en ondersteuning te bevorderen is het realiseren van ketenbekostiging.
Doel
Het platform heeft een aantal stappen in gedachte waarlangs deze ketenbekostiging gerealiseerd kan worden. Dit onderzoek vormt de eerste stap hierin. Het doel van dit onderzoek is het inventariseren van de knelpunten in de bekostiging van trajecten van mensen met ernstige psychische aandoeningen én de ‘best practices’ hoe ketenbekostiging kan worden georganiseerd.
Het onderzoek naar de knelpunten en ‘best practices’ heeft plaatsgevonden aan de hand van interviews in vijf regio’s met ervaring op het gebied van ketenzorg en – bekostiging voor de specifieke doelgroep.
Stappen
Er zijn verschillende stappen te onderscheiden bij de invulling van de behoeften op de verschillende levensgebieden:
- Toeleiding: de wijze waarop de klant zijn weg vindt of geleid wordt naar mogelijke zorg en ondersteuning;
- Toewijzing: de wijze waarop aanbod en klant(behoefte) aan elkaar gekoppeld worden;
- Aanbod: het samenspel van aanbieders die zorg en ondersteuning bieden;
- Bekostiging: de bronnen en verantwoordelijke instanties van waaruit de zorg en ondersteuning bekostigd worden.
Aan de hand van de klantbehoefte is gekeken welke problemen de ketenpartners in de vijf regio’s ervaren in de toeleiding, toewijzing, het aanbod en de bekostiging.
Knelpunten
De invulling van de klantbehoefte wordt bemoeilijkt door ongewenste prikkels en schotten binnen de verschillende bekostigingsbronnen, waardoor macro- of regiobudgetten per bekostigingsbron leidend zijn. Bij de toewijzing blijkt de indicatiestelling op basis van verschillende bekostigingsbronnen niet op elkaar aansluiten bij de overgang van de ene naar de andere bekostigingsbron.
Samenwerking tussen aanbieders en bekostigers wordt door de aanwezigheid van de schotten niet gestimuleerd doordat de kosten en baten van investeringen vaak niet op hetzelfde budget betrekking hebben. Investeringen in vormen van ondersteuning of de aansluiting daartussen, die ontstaan vanuit de reële behoefte van de klant, vinden daardoor niet of in mindere mate plaats. Daarnaast vraagt elke bekostigingsbron een andere vorm van verantwoording.
Uit de casussen in de vijf regio’s blijkt dat er ondanks de knelpunten mogelijkheden zijn om binnen de huidige wet- en regelgeving ketenzorg te bieden. Dit vraagt van de betrokken partijen in de regio nadrukkelijk dat de wil er is om er samen uit te komen en er bereidheid is om er veel energie in te stoppen.
Oplossingen
Op basis van de ‘best practices’ is een kader ontwikkeld waarmee de gevonden oplossingen zijn gegroepeerd. Het kader begint met de definitie van de maatschappelijke doelgroepen. Per doelgroep wordt de optimale zorg en ondersteuning bepaald en deze wordt vertaald in een passende organisatie/keten/netwerk. De wijze van coördinatie tussen de verschillende ketenpartners is binnen de keten een belangrijk element. Tenslotte wordt gekeken hoe de bekostiging kan plaatsvinden.
Tot slot laat het onderzoek zien dat de regionale uitwerking van de langdurende ondersteuning vergemakkelijkt kan worden indien op landelijk niveau aan de volgende randvoorwaarden wordt voldaan:
- Afstemming tussen financieringskaders
- Uniforme uitvoering van indicatiestelling in de regio’s
- Harmonisering van verantwoordingsprocedures
Meer weten?
Voor meer informatie over dit onderwerp en de specifieke details van de knelpunten en oplossingen verwijzen wij u graag door naar het
rapport.