Erik-Jan Vlieger,
Partner
Zorgpaden hebben hun toegevoegde waarde bewezen in de laag complexe zorg. De vraag is of je zorgpaden kunt ontwikkelen voor patiënten met een complexe en langdurende zorgbehoefte. Een GGZ-instelling ging deze uitdaging met succes aan.
Het opstellen van zorgpaden was een spannend proces. Dit had mede te maken met het specifieke karakter van de langdurende zorg. Patiënten hebben namelijk niet alleen behoefte aan zorg op het gebied van hun psychische gezondheid, maar ook aan ondersteuning op meer levensgebieden. Bovendien is er vaak een sterke fluctuatie in de zorgvraag per patiënt. Naast inhoudelijke uitdagingen, speelden de verwachtingen van de betrokken behandelaars een rol in het proces om tot zorgpaden te komen:
"We schommelden tussen twee uitersten, met enerzijds: 'daar gaan we weer, de zoveelste poging om ons werk kostenefficiënter te maken' en anderzijds: 'het zou mooi zijn als we ons behandelaanbod goed kunnen beschrijven'."
Noodzakelijke stappen: stoeien en worstelen
Het beschrijven van de zorgpaden was een proces van detailleren en clusteren:
Stap 1: indeling vanuit diagnose
'We zijn begonnen met een stoornisgebonden indeling van zorgpaden, in de veronderstelling dat die het beste aansluit bij de zorgpaden op de ambulante afdelingen jeugd en volwassenen.' Dit was een indeling in: psychosegerelateerde stoornissen, stemmingsstoornissen, ontwikkelingsstoornissen, persoonlijkheids-stoornissen cluster A, persoonlijkheidsstoornissen cluster B en C en dubbele diagnose.
Stap 2: indeling vanuit ernst en zorgbehoefte
Vanuit de algemene stoornisgebonden indeling splitsten de behandelaars de zorgpaden verder op, op basis van de mate van ernst en de daaraan gekoppelde zorgbehoefte. 'Na verloop van tijd, veel gepuzzel en gestoei kwamen we erachter dat deze aanpak niet alle lading dekte en tegelijkertijd té ingewikkeld was en veel onderlinge overlap kende.'
Stap 3: clusteren van 1 en 2 tot werkbare, passende én flexibele zorgpaden
De laatste stap in het proces was het clusteren van de zeer gedetailleerde indeling tot één indeling op basis van de essentie van de langdurende zorg: het beschrijven van de behandeling van patiënten met complexe en multipele problemen, onafhankelijk van de diagnose. Dit resulteerde in een functiegerichte indeling van vijf zorgpaden. Bij elk zorgpad kunnen behandelaars indien nodig modules inzetten om de behandeling en ondersteuning op maat te maken.
Stappen 1 en 2 waren nodig om tot stap 3 te komen: een combinatie van de best practices vanuit diagnose, haalbaarheid en de pragmatische aanpak die nodig is bij deze complexe patiëntengroep.
Belangrijke resultaten zorgpaden
De instelling bereikte met de zorgpaden voor langdurende zorg een nieuwe mijlpaal. Voor de behandeling van mensen met een complexe psychiatrische stoornis gelden nu ook de voordelen van zorgpaden. Behandelaars kunnen voorafgaand aan de behandeling gemakkelijker aangeven wat een patiënt kan verwachten, het resultaat van behandeling is beter meetbaar en overleg verloopt doelgerichter.
Voor de langdurende zorg is één resultaat in het bijzonder van belang. Van oudsher bestaan er geen duidelijke grenzen voor wanneer de zorg aan mensen met een complexe psychiatrische stoornis ophoudt. De zorgpaden stellen deze grenzen wel. Patiënten krijgen de meest passende zorg, zolang dat verantwoord is. Op basis van specifieke doelstellingen per zorgpad en regelmatige evaluatie op basis van deze doelstellingen per patiënt, kunnen behandelaars nu gemakkelijker vaststellen welke patiënten terug naar de huisarts kunnen met ondersteuning vanuit minder specialistische voorzieningen.
Meer weten?
Indien u meer wilt lezen over zorgpaden, lees dan onze artikel in Best Practices Zorg daarover of hoofdstuk 3 in ons boek over de GGZ: 'Scherp aan de wind'. Of neem contact op met Erik-Jan Vlieger:
T +31 (0)20 3010800
E vlieger.erik-jan@kpmgplexus.nl